Câu Chuyện Cuộc Sống tuần này tiếp tục lên sóng với những câu chuyện: Xây dựng tính kỷ luật thay vì chờ đợi cảm hứng; Thích ứng với làm việc cùng AI và Dạy con tôn trọng lời hứa.
Xây dựng tính kỷ luật thay vì chờ đợi cảm hứng
Trong công việc và đời sống, không ít người mang tâm lý chờ đợi cảm hứng dâng trào mới bắt tay vào hành động. Việc phó mặc tiến độ cho cảm xúc nhất thời thường dẫn đến tình trạng trì trệ, lỡ hẹn mục tiêu và đánh mất cơ hội. Thực tế, nhiều người lao động trẻ từng thừa nhận rằng việc để tâm trạng quyết định năng suất làm việc đã khiến sự nghiệp của họ dậm chân tại chỗ và thường xuyên rơi vào khủng hoảng trễ hạn.
Lý giải về ranh giới giữa hai yếu tố này, TS. Trịnh Viết Then – Trưởng bộ môn Tâm lý (Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng) phân tích: “Cảm hứng ở đây nó là động lực và nó cũng có thể rất nhất thời… Chúng ta không thể đợi cảm hứng đến thì mới làm việc. Còn tính kỷ luật sẽ giúp chúng ta duy trì thực hiện tốt công việc ngay cả khi gặp phải những khó khăn, chán nản”. Đứng ở góc độ quản trị, ông Lưu Lập Đức – Chủ tịch HĐQT Hợp tác xã Nông nghiệp Thương mại Minh Đức khẳng định tính kỷ luật chính là thước đo độ tin cậy của nhân sự: “Dù bất kể hoàn cảnh hay tâm trạng cá nhân ra sao, đó mới là người có tiềm năng để tiến xa hơn trong tổ chức”.
Kỷ luật không đồng nghĩa với sự ép buộc cứng nhắc, mà là khả năng làm chủ bản thân để kiên định với mục tiêu. Để rèn luyện phẩm chất này, ThS. Võ Minh Thành (Khoa Tâm lý học, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM) đưa ra lời khuyên: “Chúng ta cần có một mục tiêu đủ lớn… khi có động lực rồi thì chúng ta lập kế hoạch cụ thể, chi tiết và hành động”. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh việc cần chia nhỏ mục tiêu, xây dựng thời gian biểu rõ ràng và bắt tay vào làm ngay thay vì chờ đợi. Qua thời gian, sự lặp đi lặp lại đều đặn sẽ biến những nỗ lực khiên cưỡng ban đầu thành những thói quen tự động hóa.
Cảm hứng là chất xúc tác tuyệt vời để tạo đà khởi đầu, nhưng kỷ luật mới là cây cầu vững chắc kết nối mục tiêu với kết quả thực tế. Khi vượt qua được sự trì hoãn và không để cảm xúc nhất thời chi phối, mỗi cá nhân sẽ xây dựng được sức bền đáng nể để chinh phục những thành tựu rực rỡ trên chặng đường dài.
Thích ứng với làm việc cùng AI
Sự bùng nổ của Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những cơn địa chấn mạnh mẽ trên thị trường lao động. Từ văn phòng, công xưởng cho đến các ngành nghề sáng tạo, AI thể hiện tốc độ và hiệu suất vượt trội trong các khâu viết lách, thiết kế hay phân tích dữ liệu. Đứng trước sự tối ưu hóa này, không ít người lao động rơi vào trạng thái hoang mang, bất an và lo sợ bản thân sẽ sớm bị máy móc cướp mất chén cơm.
Tuy nhiên, việc coi AI là đối thủ cạnh tranh lại là một cạm bẫy tâm lý nguy hiểm. Phân tích sâu hơn về vấn đề này, ThS. Trần Hải Nguyên – Chuyên gia Kỹ năng sống chia sẻ: “Sự xuất hiện của AI tạo ra một áp lực tâm lý rất lớn… Tuy nhiên, thay vì lo sợ, chúng ta cần thay đổi tư duy, dịch chuyển từ làm việc thay thế sang hợp tác song hành. Giá trị cốt lõi của con người nằm ở khả năng tư duy phản biện, sự thấu cảm, khả năng sáng tạo mang lại dấu ấn cá nhân và trí tuệ cảm xúc – những điều mà thuật toán thông minh đến đâu cũng không thể thay thế”.
Dưới góc độ quản trị doanh nghiệp, ông Nguyễn Nam Hòa Lợi (Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Kim Vạn Lợi) khẳng định thị trường đang định hình lại tiêu chuẩn nhân sự. Ông cho biết: “Chúng tôi không tìm kiếm những nhân sự chỉ biết làm việc hết ngày, khô cứng với những công việc lặp đi lặp lại… Chúng tôi mong muốn nhân sự phải kết hợp được sự sáng tạo của mình và hiệu suất vượt trội của AI để tạo ra những sản phẩm tuyệt vời”. Rõ ràng, AI được sinh ra để giải phóng con người khỏi những công việc thủ công, từ đó tập trung vào quản trị và các quyết định đòi hỏi tư duy bậc cao.
Bên cạnh việc chủ động nâng cấp kỹ năng, người lao động còn phải đối diện với bài toán an toàn số. ThS. Lê Tấn Phước – Giám đốc Công ty Cổ phần CYBER SSI cảnh báo: “Rủi ro lớn nhất không phải nằm ở chỗ AI thông minh hơn con người mà nằm ở rủi ro về lỗ hổng bảo mật… Chúng ta tuyệt đối tránh những phần mềm không được kiểm duyệt, không đưa thông tin nhạy cảm cá nhân hay thông tin bí mật tài chính của công ty lên AI”.
Trong kỷ nguyên số, công nghệ có thể thay đổi cách vận hành công việc, nhưng tư duy và bản lĩnh của con người mới là yếu tố định đoạt vị thế. Suy cho cùng, thị trường không đào thải con người vì AI, mà chỉ đào thải những người không biết cách sử dụng AI. Khi làm chủ được công cụ và trang bị tư duy bảo mật vững vàng, mỗi người lao động sẽ tự tin biến AI thành “cánh tay phải” đắc lực, giữ vững giá trị độc bản trên con đường phát triển sự nghiệp.
Dạy con tôn trọng lời hứa
“Con hứa sẽ dọn đồ chơi”, “Con hứa không xem điện thoại nữa” – những câu nói quen thuộc này đôi khi chỉ được trẻ thốt ra như một “tấm khiên” để nhanh chóng thoát khỏi sự quở trách của cha mẹ. Đằng sau vỏ bọc của một lời cam kết chóng vánh, thói quen thất hứa ẩn chứa nhiều hệ lụy khôn lường đối với quá trình hình thành nhân cách và ý thức kỷ luật của trẻ.
Thực tế cho thấy, không ít phụ huynh rơi vào vòng lặp mệt mỏi khi con trẻ cứ hứa rồi lại quên. Phân tích về tâm lý này, ThS. Lê Thị Minh Hoa – Chuyên gia Tâm lý chỉ ra rằng việc sử dụng lời hứa như một cơ chế phòng vệ sẽ khiến trẻ quen thói đổ lỗi cho hoàn cảnh. Nguy hiểm hơn, sâu thẳm bên trong, trẻ sẽ dần mất niềm tin vào chính mình, nảy sinh tâm lý mặc cảm, tự ti và đánh mất trách nhiệm với hành động cá nhân. Ngược lại, theo ThS. Nguyễn Thị Đào Lưu – Chuyên gia Tâm lý, việc nghiêm túc tuân thủ cam kết chính là nền tảng cốt lõi giúp trẻ học cách tôn trọng luật lệ và xây dựng sự gắn kết bền vững với cộng đồng trong tương lai.
Để rèn giũa ý thức này, bài học đầu tiên không đến từ những lời răn đe, mà bắt nguồn từ chính tấm gương của người lớn. ThS. Nguyễn Thị Đào Lưu nhấn mạnh, phụ huynh tuyệt đối không nên “hứa suông” hay hứa vượt quá khả năng chỉ để làm hài lòng con trẻ nhất thời, bởi điều đó sẽ trực tiếp phá vỡ niềm tin của các em. Đồng thời, ThS. Lê Thị Minh Hoa gợi ý một phương pháp tiếp cận tinh tế: thay vì áp đặt, cha mẹ hãy đặt những câu hỏi gợi mở để con tự suy nghĩ cách giải quyết vấn đề khi gặp khó. Đặc biệt, nếu người lớn lỡ thất hứa, hãy chân thành nói lời xin lỗi, giải thích rõ lý do và cùng con tìm cách khắc phục.
Lời hứa không chỉ là một thỏa thuận giao tiếp mà còn là thước đo của sự uy tín. Khi cha mẹ trao đi những cam kết bằng tất cả sự nhất quán và tinh thần trách nhiệm, họ không chỉ củng cố sợi dây tin tưởng trong gia đình mà còn trang bị cho con một bệ phóng nhân cách vững chắc, giúp trẻ trưởng thành và bản lĩnh hơn trong mọi mối quan hệ xã hội sau này.
Câu Chuyện Cuộc Sống phát sóng vào lúc 19:50 Thứ Ba, Thứ Năm và Thứ Sáu hàng tuần trên kênh THVL1. Chương trình do Báo và Phát thanh, Truyền hình Vĩnh Long phối hợp Jet Studio thực hiện.
LC/Lifestyle
